Het bekijken van door VRBI gegenereerde grafieken

Een tijdje geleden sprak mijn zoon Ruben (die nu eigenaar is van Scientassist en dus VRBI) met iemand over VRBI. De persoon in kwestie zei dat “de kwaliteit van de graphics erg belangrijk was”. Nu is dat op zich helemaal waar, alleen was de essentie van de generatoren van VRBI blijkbaar niet helemaal overgekomen. Het is een beetje alsof er een oordeel wordt geveld over de kwaliteit van een roman als het bestand niet in Word, maar in Windows notepad wordt geopend. De inhoud wordt er niet anders van, maar in notepad ziet het er wel veel minder leesbaar uit. Alleen ligt dat niet aan de roman…

VRBI maakt zelf helemaal geen graphics – dat doen de verschillende VRML-engines die op de markt te vinden zijn. De VRBI-generatoren vertalen reeksen getallen in een bestand met de ruimtelijke beeldtaal VRML (Virtual Reality Markup Language, met de bestandsextensie .wrl ). En die taal kan door een reeks viewers of plug-ins worden getoond als een ruimtelijk beeld – en daar gaat het natuurlijk wel om, maar de generatoren doen gewoon het lastige werk: de grafiek(-code) maken.

De keuze van de viewer of plug-in bepaalt wèl de kwaliteit van het beeld. En de ene viewer is inderdaad beter dan de andere! Het is dus wel belangrijk dat de gebruikers van de VRBI-generatoren de juiste viewer of plug-in gebruiken. En zelfs de beste is op dit moment nog steeds wat primitief in grafisch opzicht. Een andere oplossing zou kunnen zijn om niet voor VRML te kiezen, maar voor bv. HTML5 of X3D. Helaas is de ondersteuning van die talen – althans voor manipuleerbare ruimtelijke beelden – nogal erg beperkt. De overgang is technisch echter niet zo ingewikkeld en in de toekomst zullen we die formaten toevoegen als er behoefte aan zo’n optie is.

Hoe dan ook is het belangrijk om te kiezen voor een plug-in of viewer met een goede weergave (en dat kan weer subjectief zijn). Nu richt VRBI zich niet op de consumentenmarkt, maar op het bedrijfsleven en daar speelt concurrentievoordeel een grotere rol dan “een goed gevoel”. (Daardoor zijn er ook nog steeds tekstgeoriënteerde programma’s in omloop, want mooie graphics voegen niets toe in sommige beroepen).
Nu deed ik zelf een tijdje geleden een onderzoekje naar VRML plug-ins en viewers, omdat ik een ruim aanbod belangrijk vond en me zorgen maakte. Die zorgen zijn deels weggenomen, omdat er toch wel een paar goede beschikbaar zijn. Deels was dat niet het geval, omdat er in veel gevallen geen ondersteuning lijkt te zijn voor achtergrondkleuren en teksttabels. Nu hebben die achtergrondkleuren geen esthetische functie. Ze zijn bedoeld als hulpmiddel bij de oriëntatie in de ruimte, maar daar zijn alternatieven voor in sommige viewers. Voor de weergave van de tekst-labels  ligt dat anders: de VRBI-generatoren besteden daar juist veel aandacht aan, omdat ze de grafieken begrijpelijker maken. Het zijn eigenlijk ruimtelijke legenda-elementen.

De belangrijkste VRML-hulpmiddelen (viewers en plug-ins) noem ik hieronder, met wat mogelijke voor en nadelen en steeds twee screenshots (voor en zij-aanzicht) onder de tekst, steeds op basis van hetzelfde door VRBI gegenereerde grafiekbestand. Ik gebruik daarvoor de overvolle grafiek met 100 jaar maandelijkse temperaturen, op basis van KNMI-data, waar ik hier eerder over schreef.

Cortona van Parallel Graphics ( http://www.cortona3d.com/cortona3dviewer ) blijft mijn favoriet. Het is een browser plug-in, dus na installatie lijkt het alsof de browser de grafieken toont. Zelf gebruik ik deze met Firefox, maar ook Chrome, Opera en Safari (en zelfs Internet Explorer) worden ondersteund. Het werken met Cortona vergt enige oefening (de grafiek kan zelfs “uit beeld raken” tijdens de manipulatie, maar de reset-knop van Cortona lost dat op). maar daarna is Cortona een krachtig hulpmiddel dat ook achtergrondkleuren èn tekstlabels ondersteunt! Voor persoonlijk gebruik is het gratis – bedrijfsmatig is een licentie vereist (die niet al te duur is).  Cortona

 

 

 

 

Blaxxun was een concurrent van Cortona – ook een browser plug-in en net zo krachtig, al was de bediening net iets anders. Na een reeks overnames is het bedrijf achter www.blaxxun.de verdwenen – het is nu een reclameportal. Er zijn nog wel installatiebestanden te downloaden, maar de meeste links lopen inmiddels dood op een Chinese beauty-site die www.blaxxun.com nu is. http://blaxxun-contact.giga.de/ werkt nog wel, maar leidt naar een heel ander product en een reclame-site. Alleen http://www.brothersoft.com/blaxxun-contact-download-10487-s2.html biedt de oude bestanden (v5.3) nog aan in een oerwoud van misleidende links. Helaas heb ik het niet meer aan de praat gekregen. [GEEN AFBEELDING VOOR BLAXXUN]

Flux player is een zelfstandige viewer https://mediamachines.wordpress.com/flux-player-and-flux-studio/ die VRML ondersteunt (bestand in VRML of X3D wordt “geïmporteerd” en niet gewoon geopend). Het werkt anders dan de andere viewers, maar geeft wel een goede indruk en ook de tekst-labels worden getoond. Dat de achtergrondkleuren worden genegeerd is niet zo erg omdat er al een eigen grondvlak wordt getoond dat voldoende houvast geeft. Flux player

 

 

 

 

Myriad 3D reader van Informative Graphics, dat nu onderdeel van Open Text is geworden ( http://www.myriadviewer.com/myriadreader ) is een goede standalone viewer. De bediening is heel intuìtief, maar achtergrondkleuren en tekst-labels worden niet getoond. Daardoor wordt slechts een deel van de kracht van VRBI benut. De grafieken kunnen immers geen legenda’s bevatten als er geen teksten te zien zijn! Het ontbreken van achtergrondkleuren is minder erg dan het lijkt, want tijdens het manipuleren van de grafiek is er een frame zichtbaar, dat de positie in de ruimte duidt en de grafiek blijft ook in beeld. Myriad

 

 

 

 

Afanche is een nieuwere app voor zowel Android als Windows-PC. http://www.afanche.com/download-afanche3d-windows-pc Werkte op een Samsung-telefoon slechts met de helft van de opgevraagde files (dure versie – goedkope deed niets) en op de PC werkte het programma helemaal niet. Kostte wel $20 – $25 – ook de zogenaamde “gratis” versie moest betaald worden. Ik wacht op antwoord op mijn vragen. Wellicht is er iets mis met de versie of heb ik het verkeerde bestand gekregen. Afanche

 

 

 

 

 

 

FreeWRL is een krachtige en complete viewer http://freewrl.sourceforge.net/windowsBuild.html die zowel achtergrond als tekst-labels toont. Het is bij niet al te grote bestanden heel snel . Daarnaast biedt het de mogelijkheid voor stereoscopie en wel: dubbele weergave, shutter glass of anaglyph! Het is een uitstekend alternatief voor Cortona, maar voor de bediening geldt hetzelfde: het is even oefenen om dat in de vingers te krijgen. Opmerkelijk is dat het programma zich steeds opnieuw lijkt te installeren als het opnieuw wordt gestart.

FreeWRLNB: Dit plaatje links is niet per ongeluk nog een keer het plaatje van Cortona: de viewers bieden beide een volwaardige weergave!

Geplaatst in Uncategorized | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | 1 reactie

Schadedriehoek in 3D

De laatste post was alweer ruim een jaar geleden, maar in de tussentijd hebben we hard gewerkt aan een sterk verbeterde versie van de generatoren. Daardoor is het veel eenvoudiger om nu wat nieuws te laten zien. In het tussenliggende jaar was ik overigens actief in een Solvency II project en daardoor kwam ik op het idee om schadedriehoeken in 3D te tonen. Een schadedriehoek is kort samengevat een weergave van schades die in een bepaald jaar zijn ontstaan en de bedragen die in de jaren erna als vergoeding zijn uitgekeerd door de verzekeraar. Voor een kleine, particuliere schade valt de uitkering doorgaans in hetzelfde jaar, maar bij grotere of complexere schades kan de afwikkeling jaren duren. Een schadedriehoek geeft de cumulatieve uitkering aan. Er is een mooi artikel over (van Dalen, de actuaris, 2006) en de getallen eruit heb ik gebruikt om een ruimtelijke grafiek te maken. De bedragen zijn ontleend aan weer een ander artikel en liggen ruwweg tussen de 0 en 10000 – vermoedelijk in duizenden dollars of ponden. Maar voor de grafiek maakt dat niet uit.

Laat ik beginnen met te zeggen dat de grafieken (.wrl files) die ik heb gemaakt met de VRBI-generator te downloaden zijn: één zonder labels en één met labels maar dan moet u wel een VRML-viewer of Plugin hebben. Die van Cortona is voor persoonlijk gebruik gratis te downloaden. Ze zijn gratis en zonder registratie.

Nu is het lastig om echte 3D grafieken in het platte vlak te vangen en niet iedereen gaat ze meteen ophalen en zelf bekijken, dus laat ik hier weer wat screenshots zien, vanuit verschillende hoeken.

Schadedriehoek1Op het plaatje hiernaast zijn van voor naar achter de jaren te zien. Hoewel het artikel uit 2006 is, doe ik maar even of het recenter is. Het plaatje laat dan de jaren 2006 – 2014 zien. Maar pas op: het oudste jaar zit vooraan, want als we op de x-as naar rechts gaan zien we eerst links de uitkering in het jaar van schade (2006) – bijna niks want het bolletje ligt op de grond. Vervolgens komt naar rechts het jaar erna (2007) en het jaar daarna etc. tot we helemaal rechts het jaar 2014 hebben. Het bolletje begin van links naar rechts steeds meer te zweven omdat het totaal uitgekeerde bedrag over schades uit 2006 oploopt. De y-as geeft het bedrag aan. Als we alleen naar die eerste curve kijken, zien we dat deze afvlakt vanaf 2012, maar daar is geen 3D grafiek voor nodig.

Ineens bedacht ik dat het handiger zou zijn voor de kijker om een verdeling op de assen te zetten, zodat je kunt zien wat wat is. Dat kan gewoon met dezelfde bollen, alleen krijgen ze een andere kleur en een label. Het resultaat is hieronder te zien.

Schadedriehoek4De rode bol linksvoor heeft label 2006 en verder naar achteren lopen de jaartallen op. De bollen vooraan geven aan om welk uitkeringsjaar het gaat: het 1e, 2e, 3e na schade etc. Vooraan rechts hebben we dus nog steeds het negende jaar na schade, dus 2014.

Waarom het het nu een schade-driehoek? Wel, als we halverwege naar achteren gaan bij bv. 2010, kunnen we maar tot het vijfde jaar na schade gaan (2014) en helemaal achteraan staat 2014. Daarvan weten we nog niet hoe de uitkeringen de komende jaren zullen verlopen. Er is maar één bolletje – dat van 2014 – omdat we nog geen informatie hebben over 2015 en later. Het wordt dus een driehoek.

Omdat de totalen van uitgekeerde bedragen in de y-richting zijn weergegeven, gaan de curves naar rechts omhoog. Maar wat opvalt is dat het totaalbedrag in 2006 wel meeviel (nou ja, het zijn miljoenen), maar in 2007 al veel hoger was. En in 2008 loopt de curve nog steiler. Het totaal aan schades lijkt van jaar tot jaar toe te nemen. Dat kan natuurlijk komen doordat er meer klanten zijn gekomen die zich hebben verzekerd – meer klanten, meer premie, meer schade. De curves lijken ook wat eerder af te vlakken, wat duidt op een snellere afhandeling.

Schadedriehoek5 Als we de 3D-grafiek van links bekijken (de schadejaren lopen dan van recent-links naar historisch rechts) dan zien we hoe de curves steeds hoger worden. Rechts geeft schadejaar 2006 nog een bescheiden curve, maar wat meer naar links (2007, 2008) zijn ze fors hoger. Helemaal links ontbreken nog teveel gegevens om een curve te zien, maar wat wel opvalt is dat de uitkeringen in het eerste en tweede jaar lager zijn. Is dat omdat er minder schade is of omdat de trager wordt uitgekeerd? Het antwoord is erg belangrijk!

Schadedriehoek6Als we de grafiek nog eens op een andere manier kantelen kunnen we een screenshot maken dat de kromming van de schadedriehoek mooi laat zien. We kijken nu van onderen en zien dat de curves van oude (rechts) naar nieuwe (links) schadejaren steiler gaan lopen.

Wat helaas alleen in de echte 3D grafiek goed tot zijn recht komt zijn de uitschieters. De schadedriehoek in 3D is geen mooie mitella die aan één kant is opgetild. De bedragen flucturen af en toe fors en dat zijn belangrijke zaken voor de statistische analyse. De liefhebbers – niet zozeer van schadedriehoeken, maar van 3D grafieken – raad ik echt aan om deze grafiek even de downloaden. Die met de labels erbij is hier te vinden. Zorg wel voor een VRML-plugin of VRML-viewer. Een ruimtelijke grafiek zegt zoveel meer dan een paar screenshots!

Overigens heb ik geen labels op de y-as gezet. Dat had gekund (o – 10 miljoen bv.) maar voegde niet zoveel toe aan het plaatje. Bezoek vooral ook onze geheel vernieuwde VRBI-website, vrbi.nl en download daar de nieuwste demo om zelf met het genereren van 3D grafieken  te experimenteren. Een Engels/Duitse VRBI-website, vrbi.eu is er ook.

Geplaatst in Uncategorized | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Heeft Frankrijk echt een probleem? Bekijk het in 3D.

Een tijd geleden sloot ik mijn reeks blogs af om weer aan de slag te gaan met de VRBI-generatoren zelf. Bovendien moest ook de Engelstalige markt aandacht krijgen. Gezien mijn spaarzame tijd was het wat ambitieus, maar het is toch gelukt. En hoewel ik niet van plan was nog meer alnalyses in het Nederlands te publiceren, begon het toch te kriebelen toen ik een artikel zag op Z24 waarin de economische situatie v an Frankrijk werd beproken. In een paar platte grafieken werd Frankrijk vergeleken met andere Europese landen. Alleen werd het tekort op de handelsbalans absoluut gepresenteerd. Tsja, dan scoor je als groot land niet best. En hier en daar waren ineens landen weggelaten – ook niet helemaal eerlijk. En waarom meerdere grafieken in plaats van één in 3D? Ik vulde de ontbrekende waarden aan en rekende overschot/tekort op de handelsbalans om in % van BBP en ging aan de slag. De vierde waarde, het % begrotingstekort, liet ik weg omdat de staatsschuld in % BBP al informatief genoeg is en die hangt er direct mee samen. De derde waarde, naast overschot-tekort op de handelsbalans en staatsschuld – nu beide in % BBP – waren de totale loonkosten per uur. De grafiek biedt ik hier meteen aan als .wrl bestand (dus wel een VRML-plugin als Cortona nodig of een VRML-viewer – zie website VRBI), maar ik toon hier een paar screenshot ter illustratie.

Image

Op de X-as staat het overschot of tekort op de handelsbalans in % van het BBP, maar hoewel Frankrijk inderdaad geen Duitsland is, zien we de bol van de UK in dezelfde omgeving zweven. Spanje ook, maar dat is misschien niet echt een aanbeveling. Kijken we naar de loonkosten per uur, dan zit Frankrijk inderdaad vrij hoog, maar de staatsschukd als % van het BBP valt weer mee. In onderstaand screenshot is de grafiek van links bekeken en zien we de Y as (uurloon) en Z-as (staatsschuld). 

Image

Alleen toen ik de gele bollen van de andere landen in één vlak bracht werd me duidelijk dat Frankrijk door de combinatie van de factoren toch wel een “outlier” is. Ierland trouwens ook, maar dat komt juist doordat ze beter dan de anderen scoren op de handelsbalans. Hieronder wordt de 3D grafiek onder een zodanige hoek getoond dat te zien is dat de rode bal (Frankrijk) echt apart zweeft.

Image

Hollande zal dit niet lezen, maar ik kan nog wel iets zeggen over het artikel. Blijkbaar is de auteur, Eline Ronner, in staat de gegevens op zodanige wijze voor zich te zien dat ze deze conclusie zonder 3D grafiek kon trekken –  heel knap. Helaas moeten er vervolgens nog steeds platte plaatjes aan te pas komen om het uit te leggen. Terwijl één keer onder de goede hoek kijken naar de 3D grafiek meteen laat zien wat er aan de hand is. Maar goed, ik ben nu tenminste ook overtuigd.

Tot slot nog even een opmerking over de labels. Ze zijn natuurlijk handig, omdat ze een soort zwevende legenda bieden, maar deze keer ben ik nog wat verder gegaan. Ik heb de nieuwe kleur zwart gebruikt om een paar “kralen op X- Y- en Z-as te rijgen” en door deze labels te geven kon nu ook de as een indeling krijgen. Het hadden ook meer kralen mogen zijn, op gelijke afstanden en met alleen getallen, maar dit gaf voldoende referentie. De handelsbalans-as (X) begint namelijk bij -10% en eindigt bij 100%. Het uurloon loopt gewoon van 0 naar 50, maar de kraal bij 33 ligt ongeveer bij het zwaartepunt. En de staatsschuld gaat zelfs van 0 tot 150%. Dat zijn tegenwoordig geen absurde waarden. De afbeelding hieronder is trouwens achterover geklapt zodat de labels grijs werden.

Image

 

Geplaatst in Uncategorized | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Terugkijken op ruimtelijke grafieken

Inmiddels heb ik een aardige reeks blogposts geschreven over de toepassing van de grafiekgeneratoren VR_BOX en VR_LSC.  De eerste generator zet een reeks getallen om in een driedimensionaal “scatterplot”, een X-Y-Z diagram dus, met zwevende bollen.
De tweede, die voluit eigenlijk “landscape” heet, genereert drie-dimensionale staafdiagrammen. Eigenlijk doen ze wat Excel in het platte vlak doet: een reeks getallen omzetten in een X-Y diagram of in een staafdiagram. Waarbij dat beetje schaduw natuurlijk geen echt ruimtelijk beeld oplevert dat extra inzicht geeft. Deze verhalen heb ik steeds geïllustreerd met screenshots van de ruimtelijke grafieken die ik zelf genereerde.

legenda

Legenda wisselkoersen pre-euro

pois-Predict

Voorspelling van de export
Box met hoog-midden-laag punten, draaiend (klikken)

Box met hoog-midden-laag punten

Nu zijn screenshots slappe aftreksels van een echte, real time beweegbare 3D-grafiek, maar enige indruk geven ze wel. Een paar keer heb ik een “animated gif” gepresenteerd, wat al dichter in de buurt komt, maar nog steeds niet de gelegenheid biedt om echt zelf een grafiek rond te draaien en te kantelen. Klik op de afbeelding links om een voorbeeld te zien.

Dat zèlf draaien en kantelen was voorbehouden aan de liefhebbers die de .wrl bestanden die ik soms klaarzette, hebben gedownload en bekeken met een Cortona-plugin of met de Myriad stand-alone viewer. (Klik met de rechtermuisknop op de link om te downloaden. Als u een viewer als Myriad of Cortona heeft gekoppeld aan het .wrl-formaat, dan toont  gewoon klikken de grafiek. Zie voor meer toelichting www.vrbi.nl )

Enerzijds hebben de lezers door deze verhalen en afbeeldingen kennis kunnen maken met beide VRBI-producten, maar er was nog een ander effect: doordat ik interessante grafieken moest maken, heb ik niet alleen data moeten verzamelen en bewerken, maar werd ik ook gebruiker van het concept dat ik zelf had bedracht en uitgewerkt. En tijdens dat gebruik heb ik – als een echte gebruiker dus –  een aantal dingen ontdekt.

– Zo worden er in “VR_BOX” minder kleuren aangeboden als in VR_LSC. Dat moet veranderen. Maar zelfs het aantal van VR_LSC mag nog wel een klein beetje ruimer. Behalve het cyaan, paars dat VR_LSC wel kent, maar VR_BOX niet, kan voor beide de extra kleur zwart nuttig zijn. Transparant voegt voor VR_BOX vermoedelijk weinig toe, maar donkerblauw, oranje of bruin zijn misschien wel goede uitbreidingen. Iedereen kan per bol kiezen, dus als het niet baat, dan schaadt het tenminste niet. Ik denk nog even na over zinvolle kleuren en een begrijpelijke lettercodering voor deze nieuwelingen.
– Verder lijkt het me erg handig om labels rondom het “schaakbord” van VR_LSC grafieken te kunnen plaatsen. Dat zal via een 51e rij en 51e kolom moeten gebeuren.
– In VR_BOX werkt zoiets niet. Daar zullen de labels als een “vijfde coördinaat” (de vierde is de kleurcode, die na X, Y en Z komt), meegegevens moeten worden. Niet verplicht, maar zeker wenselijk als optie – per bol te kiezen!
– Ze zullen dan vóór of boven een bol moeten zweven en ook een beetje mee moeten groeien en krimpen met de afmetingen van die bol (1-5 eenheden). Dat wordt nog even puzzelen. Helaas toont Myriad Viewer om de een of andere reden geen achtergrond en geen labels, maar in Cortona en Blaxxun zullen ze wel gewoon te zien zijn.

In eerste instantie zal ik deze nieuwe features zelf experimenteel in mijn Java-code moeten proppen. Aangezien ik nauwelijks kan programmeren, heb ik mijn jongste zoon weer nodig (die dan meteen weer een zakcentje bijverdient). De prijs van een licentie kan trouwens gelijk blijven, want de nieuwe opties zijn in mijn beleving gewoon basisfunctionaliteiten die ontbraken (jaja, ik als gebruiker!). Natuurlijk zijn we ook nog steeds op zoek naar nieuwe partijen, die voor een bescheiden bedrag met deze nieuwe software willen werken en dan is een prijsverhoging geen goed idee. De licentieverkoop laat ik trouwens aan mijn middelste zoon over, want ik heb hem deze twee generatoren immers ter beschikking gesteld om zijn eigen bedrijf te kunnen starten – de prijsstellig komt dan ook van hem af. Het blijft zo toch een aardig familiebedrijf. Overigens wil ik voor de Nederlanders onder ons nog even wijzen op het feit dat er gratis demo’s kunnen worden gedownload. Dat is een heel beperkte generator, maar wel met handleiding, voorbeeldgrafieken en proefdata. Mag onbeperkt worden gebruikt om 3D grafieken mee te genereren.

En daarmee kom ik eigenlijk op het volgende punt: ik wil nu eerst eens wat gaan vertellen – in de volgende posts dan – over mijn eigen generator, VR_ANR. Dat ANR staat eigenlijk voor “annual report”, want deze generator visualiseert de belangrijkste kengetallen van groepen jaarverslagen en maakt bedrijven zo onderling – en door de jaren heen – vergelijkbaar.

En wellicht zal ik de oude posts over de twee andere generatoren nog eens herhalen in het Duits en het Engels. Maar dat komt dáárna dan weer. Voorlopig wil ik u, lezer, danken voor de belangstelling voor VR-BOX en VR_LSC, of nee: gewoon danken voor de belangstelling voor VRBI. Maar over niet al te lange tijd ben ik terug, met een nieuwe blogpost over VR_ANR!

Geplaatst in Uncategorized | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , | 1 reactie

Muzieksmaken

Op twitter had ik het al gemeld: mijn oudste zoon heeft op Internet een onderzoekje naar muzieksmaken gedaan en daar ongelooflijk ingewikkelde statistische analyses op losgelaten. De meeste mensen zullen een Chi-kwadraat al lastig vinden en een een Fisher Exact Probabilitytest al helemaal, maar hij vond daar bovenop een Šidák-correctie noodzakelijk. Klik op: A  5+-second  analysis  of  math  lovers’  propensity  to  express  a preference for metal and classical music (laden duurt soms even)

Nu waren zijn meetdata gewoon beschikbaar en het leek me aardig om ze eens te visualiseren. Hoewel ik met een moderne versie van Excel in een paar minuten de juiste tabel had gehad, zit ik nog vast aan een oudere versie (lezers, koop vooral een VRBI-licentie, dan kunnen we weer investeren!). Daardoor was het een kwestie van handmatig tellen. Alle individuele waarnemingen stonden namelijk op een aparte regel, terwijl ik uiteraard aantallen (of eigenlijk procenten) per categorie nodig had. Maar uiteindelijk had ik mijn lijstje dan…
Er bleken héél erg veel muzieksmaken te zijn ingevuld. Sommige leken me niet-bestaand, maar zelfs de meest exotische termen waren toch echt (hier samengevoegd tot “other”). Omdat mijn zoon al had gekeken naar geslacht en favoriete studierichting, koos ik voor de leeftijdsgroepen. Verder heb ik de muziekstijlen alleen maar op een rijtje gezet en steeds maar weer de kleurcodering Rood, Wit, Groen, Blauw, Geel herhaald tot de reeks op was. De kleuren hebben dus geen vaste betekenis, maar helpen reeksen te onderscheiden. Eigenlijk moet ik meer kleuren hebben in VR_BOX en ik had natuurlijk best wat zeldzame categorieën weg kunnen laten , maar ik ben toch maar helemaal los gegaan.
Hoewel ik in mijn handleiding heb gezet dat er honderd coördinaten ingevoerd mogen worden, heb ik gewoon veelvoud geladen, namelijk een paar honderd. Wie maakt er nou de regels??  Blijkbaar was het geen probleem en ik koos uiteraard niet al te grote bollen. Het resultaat is misschien niet helemaal serieus door de “overbevolking”. De grenzen aan het menselijk oog worden bereikt (misschien had ik daarom “100” gegevens in de handleiding gezet?),  maar het ziet er wel vrolijk uit. Een beetje alsof je je ijsje erin kunt dopen: dat kostte vóór de crisis een dubbeltje extra.

Wie de screenshots bekijkt komt veel tekort. Zeker bij deze aantallen bolletjes is stereoscopie wenselijk of anders een voortdurend bewegen van het beeld, waardoor het oog ook wel diepte ziet.  Voor degenen die goed scheel kunnen kijken neem ik hieronder een dubbel plaatje op. Als de twee beelden samenvallen is er echt diepte te zien.

muziekstijlen_stereo

Wie dat niet lukt, kan de grafiek bij mij opvragen en deze in Cortona of Myriad bekijken:  mail even naar vrbi@scientassist.com en vraag om de “muziekstijlen-grafiek”. Om het niet al te hoogdrempelig te maken hier een paar plaatjes, met eerst even een legenda (in hele kleine lettertjes, terwijl het toch geen polis of leenovereenkomst is). Bedenk wel dat voor iedere leeftijdgroep de percentuele verdeling over de muziekstijlen is gegeven, dus de som van alle waarden binnen een leeftijdsgroep is 100%. De leetijdsgroepen zijn onderling alleen vergelijkbaar op het relatieve aandeel van een stijl.

muziekstijlen_legenda

muziekstijlen_front

Dan even een heel ongebruikelijke, waarbij we “in” de grafiek zweven en als het ware zèlf een punt zijn:

muziekstijlen_inside

Tot slot één bijzonderheid, die ik de “folkboog” heb genoemd. Hoewel er veel opvallende waarden zijn, viel het me op dat de jongere en oudere respondenten niet zoveel ophadden met “folkmusic”, Die stijl viel meer in de smaak bij de jonge twintigers. Ik had gedacht “hoe ouder hoe folkier”, maar het blijkt meer een boog te zijn. Let op de rode balletjes in het gele kader (zelf erbij getekend).

muziekstijlen_folkboog

Zoals gezegd doet het meer denken aan spikkels op een ijsje dan aan wetenschap, maar met dit weer kon dat wel. En bovendien moest ik wat tegenwicht geven aan de zware statistiek van mijn oudste zoon.

Geplaatst in Uncategorized | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Voorspellen van export met behulp van stromingsleer

Het idee

Het is al zo’n dertig jaar geleden dat ik me heb beziggehouden met de stroming van vloeistoffen en de wetten die daarbij gelden. Misschien is die materie weer boven komen drijven doordat ik nu al een paar jaar in de wereld van het drinkwater rondloop, maar een paar weken geleden gebeurde er in ieder geval iets vreemds in mijn hoofd.

Ik zat in de auto en vroeg me zomaar af of de export van het ene land naar het andere misschien te berekenen was met de formules die de stroming van een vloeistof door een buis beschrijven. Daarbij spelen zowel de druk, als diameter en lengte van de buis waar de vloeistof door stroomt een rol. Een andere factor is de viscositeit van de vloeistof oftewel de “stroperigheid”. Iedereen weet dat vloeistoffen als stroop of honing moeizamer stromen dan bv. water. Ooit heb ik nog heel veel van dergelijke metingen gedaan, maar na zo´n twintig jaar vooral met geldstromen te hebben gewerkt moest ik even nakijken hoe de bewuste wet ook alweer heette, want er zijn veel namen bij dat onderwerp, zoals Bernoulli, Stokes, Reynolds. De wet bleek die van Poiseuille te zijn.

Nu was mijn aanname dat de “druk” eigenlijk het BBP van het exporterende land is. Immers, hoe hoger het BBP, hoe meer er valt te exporteren. Voor de diameter van de buis nam ik het BBP van het ontvangende land. Want een land met een hoog BBP kan veel meer import absorberen dan een land met een klein BBP. Tot slot koos ik voor de lengte van de “buis” gewoon de afstand tussen de hoofdsteden van de bewuste landen. Allemaal heel grof, maar wel duidelijk.

De uitwerking

Na een paar weken verzamelen van allerlei exportgegevens, afstanden en BBP´s kon ik mijn formule opstellen:

WET “VAN POISEULLE” VOOR EXPORT:

Export = (BBPe*BBPi)/(Afstand*viscositeit)

Waarbij:

BBPe = BBP van exporterend land,

BBPi = BBP van importerend land (de handelspartner dus)

Export = waarde van de uitvoer

(Al deze waarde heb ik in miljarden US Dollar genomen.)

De Afstand (tussen de hoofdsteden) werd uitgedrukt in eenheden van 100 km.

Over de viscositeit straks meer, maar voorlopig stelde ik die op “1”.

Om de resultaten weer te kunnen geven in een ruimtelijke VRBI-grafiek van het type BOX, zette ik op de X-as de waarde van BBPe en op de Z-as de waarde van BBPi/Afstand.

Zonder me te bekommeren om werkelijke gegevens maakte ik eerst een ruimtelijke grafiek met een standaardset aan waarden. Zo kan eenvoudig worden getoond hoe de relatie van beide waarden is. Natuurlijk valt de Z-waarde van een ontvangend land dat een twee keer zo hoog BBP heeft als een ander, maar ook tweemaal zo ver weg ligt gewoon samen met de Z-waarde van dat andere land.

Het resultaat is een soort “kromme deken” van punten, die laat zien welke relatie de formule geeft tussen alle factoren. De grafieken zijn weer getoond in Cortona, maar ook bv. de viewer van Myriad is bruikbaar.

pois-Predict

Voorspelling van de export

Resultaten

Hoewel ik spreadsheets vol getallen en berekeningen heb, bleek de formule uiteindelijk goed te voldoen. Op de X-as zette ik weer de waarde van BBPe en op de Z-as de waarde van BBPi/Afstand. De voorspelde export maakte ik rood en de werkelijke geel en uiteraard ging vormden ze beide de Y-waarde.

werkelijke - predict

Berekende (rood) en werkelijke (geel) exportwaarden van landen

Het mooie van de VRBI-grafiek is dat we de moeilijke formules kunnen negeren, maar op het oog al kunnen zien dat de gele balletjes niet ver bij de rode uit de buurt liggen. Er is dus een verband. Door de ruimtelijke grafiek te laten draaien en kantelen is interpretatie eenvoudig. Helaas moet ik hier weer volstaan met een paar gemonteerde screenshots.

De “viscositeit” weten we niet, maar die kan blijken uit de afwijking tussen voorspelling en werkelijkheid. Nu zou je kunnen zeggen dat je op die manier altijd gelijk krijgt maar ik heb vooraf wel een aanvullende bepaling gekozen:  viscositeit kan namelijk eigenlijk alleen maar betekenen dat de handelsrelatie tussen twee landen beter (lagere viscositeit) of slechter is dan verwacht. “Slechter” kan bijvoorbeeld worden veroorzaakt door handelsbarrières. En “beter” door bv. historische banden of speciale verdragen. Ook zaken als een slechte infrastructuur kunnen van invloed zijn, maar die gelden dan voor alle partners.

Om overmatig enthousiasme te temperen: enkele tientallen procenten afwijking kwam overal wel voor, maar het gaat ook nog om een primitief model. De correlatie tussen voorspelling en werkelijkheid bleek erg goed te zijn, met een paar opvallende afwijkingen die we als “viscositeit” zouden kunnen benoemen:

Frankrijk heeft een sterke band met Duitsland (in mijn vorige Duitse auto zat bijvoorbeeld een Franse motor), maar houdt zich verder helemaal niet aan de voorspellingen!! En de relatie tussen België en de UK is beneden peil. Met die sterke havenrelatie had ik er meer van verwacht, maar blijkbaar is de praktijk anders. En verder weet China in de USA veel meer af te zetten dan verwacht – zelfs als de statistieken wat zouden zijn opgeblazen. Deze waarden zijn te herkennen aan gele bolletjes – soms hele reeksen – die sterk afwijken van de positie van de rode.

Verdere acties

Is dit een nieuwe wetenschappelijke doorbraak? Vermoedelijk niet, maar het is ook niet mijn bedoeling om de natuurkunde toe te passen op de economie. Dat heeft Tinbergen al gedaan. Mijn streven is om te laten zien hoe bruikbaar ruimtelijke grafieken zijn bij het beschouwen van complexe verbanden, die niet meer in een “plat plaatje” passen. Degenen die een licentie hebben en dus zelf zulke grafieken kunnen genereren uit een rijtje getallen, hebben daarmee een concurrentievoordeel. Kijk maar op www.vrbi.nl

Geplaatst in Uncategorized | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Een 3D grafiek die je vast kunt pakken

Hoewel ik een heel ingewikkeld verhaal klaar heb liggen over export stel ik dat toch nog een week uit. Het leek me beter deze keer even met de voeten op de grond te staan en een ruimtelijke grafiek letterlijk “tastbaar” te maken. Waarom?

Toen ik nog op de middelbare school zat, las ik een verhaal over een bouwmeester die een brug ontworpen had en aan zijn opdrachtgevers uit wilde leggen wat zijn plannen waren. In plaats van ingewikkelde tekeningen te presenteren, stuurde hij een leerjongen naar de markt om een Goudse kaas te kopen (dat is zo’n groot afgeplatte ronde schijf, ook wel “wiel” genoemd). Hij sneed de kaas in twee helften, zette de halve cirkels op tafel als bogen en legde er een plank op: “kijk, dit is het plan”, zei hij.  Of dit een urban legend is weet ik niet, maar soms moet je gewoon heel praktisch laten zien wat je bedoelt. En daarom heb ik Hemelvaartsdag maar een benut om een kijkdoos te maken. Niet helemaal de klassieke kijkdoos, met een gaatje, maar een doorzichtige doos waar bollen in zweven.

kijkdoos cirkel

Vooraanzicht kijkdoos: cirkel

kijkdoos cirkel

Vooraanzicht kijkdoos VR_BOX

Nu lukt het maken van zwevende bollen op een computer heel goed, maar bij een kijkdoos speelt de zwaartekracht een rol en zijn trucs nodig. Daarom zijn er doorzichtige schotjes toegepast, waar gouden kralen in hangen. De foto’s zouden voor zich moeten spreken.
Geen Cortona, geen Myriad, gewoon een doorzichtige doos die kan worden vastgehouden!

Van de voorkant is er een cirkel te zien en vanaf de zijkant een sinus. En schuins nog weer een ander patroon. In werkelijkheid zweeft er een soort kurkentrekker in de doos en hangt het ervan af hoe je ernaar kijkt, wat er te zien is. Door de doos rond te draaien en te kantelen wordt duidelijk wat de driedimensionale grafiek nu voorstelt.

kijkdoos

Zijaanzicht VRBI-kijkdoos

Alleen zou het wel erg kostbaar worden als iedere bedrijfsanalyse voorafgegegaan moest worden door het bouwen van zo’n kijkdoos. Daarom heeft VRBI nu generatoren op de markt gebracht die deze ruimtelijke grafieken in VRML presenteren. Dat is een taal voor het beschrijven van ruimtelijke figuren. De gebruiker hoeft er NIETS van te begrijpen. Die voert een reeks getallen in en krijgt even later een ruimtelijke afbeelding te zien. En bij stereoscopische weergave lijkt zo’n grafiek sprekend om mijn kijkdoos (tenminste de grafieken die door VR_BOX zijn aangemaakt). Maar het menselijk oog kan veel en meestal is gewoon rond laten draaien op een flatscreen al genoeg om diepte te zien. En zo kunnen onverwachte verbanden worden ontdekt die in de platte grafieken van bv. Excel voor eeuwig verborgen zouden blijven. Kijk op www.vrbi.nl voor meer informatie!

Geplaatst in Uncategorized | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Verband tussen inkomen en vermogen – een open deur in 3D

Vandaag weer een financieel plaatje (letterlijk dan). Deze keer laat ik zien dat VRBI ook heel geschikt is om open deuren in te trappen. Dat lijkt overbodig, maar de Nobelprijs wordt ook alleen uitgereikt aan onderzoekers die deze niet meer nodig hebben. Dus doe ik vandaag iets dergelijks.

Bij het (in ieder geval door mij)  veelgeprezen CBS-statline is ook informatie te vinden over inkomens- en vermogensverdeling. Interessant is natuurlijk de combinatie van beide. Dat kan gewoon in een platte Excel-grafiek, maar als je de ontwikkeling in de tijd ook mee wilt nemen is een derde dimensie onmisbaar en komen we bij VRBI uit. Nu kunnen we deze gegevens zowel in de generator “Landscape” als in de generator  “Box” verwerken, al is dat laatste niet heel noodzakelijk, doordat de jaren keurig op een rijtje staan.

Maar goed, ik heb deze keer beide toegepast en ook maar eens met andere achtergrondkleuren dan het bekende Hollandse weiland dat ik vaak gebruik. De landscape-grafiek zweeft in een blauwe oceaan, terwijl box juist een geel woestijnlandschap heeft gekregen.Leuk, maar het gaat natuurlijk om de cijfers. Die geven de Nederlandse inkomens ingedeeld in tien groepen, van groep 1 met de 10% die het minst verdiend tot en met groep 10 die het meest verdient, oftewel een indeling in decielen (=percentielen per 10 stuks gebundeld).

Het vermogen van deze groepen wordt gewoon in tientallen miljarden gegeven. Dat wil niet zeggen dat deze mensen miljardair zijn, maar dat de totale groep van dan inkomensniveau een bepaald aantal miljarden heeft. Hieronder beide weergaven als screenshot, met legenda-aantekeningen erin voor de lezer.

vermogen per inkomen p jr

Vermogen per inkomensgroep per jaar

Vermogen per inkomensgroep p jr

Vermogen per inkomensgroep per jaar

En – hoe is het mogelijk – de mensen die het meest verdienen hebben samen het grootste vermogen. Tsja, dat is misschien kip of ei, want al je veel vermogen hebt, levert dat ook veel inkomsten op. Toch leuk om te zien. (Beide weergaven zijn overigens met behulp van Cortona van ParallelGraphics gedaan, maar zoals bekend zijn er meer opties waaronder de Myriad VRML-Viewer).

Wat verrassender is: door de jaren heen verandert het patroon niet erg sterk, behalve dan dat het vermogen van de grootverdieners in 2008 piekte, om daarna weer te dalen. Wat misschien nog opmerkelijker is, is dat de groep met het laagste inkomen niet de groep met het laagste vermogen is. Dat is juist de groep die er vlak boven zit. Zitten er een paar slimme belastingontwijkers in die onderkant? Of raak je vermogen kwijt als je vanuit de bijstand aan het werk gaat en nergens meer kwijtschelding en ontheffing voor krijgt? Ik zou het niet weten. Iemand briljante ideeën? Mail ze naar vrbi@scientassist.com

Geplaatst in Uncategorized | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Toen de (chartale) euro er nog niet was…

Vandaag is het weer tijd voor het grote geld. Hoewel, groot… ik heb de generator VR_LSC gebruikt om een 3D grafiek te maken, die wisselkoersen van een paar valuta vóór het eurotijdperk toont. Als je meerdere munteenheden naast elkaar wilt zetten en dan ook nog de ontwikkeling door de tijd heen wilt tonen, is een 3D-grafiek onvermijdelijk en daar komt VRBI in beeld.

We herinneren ons het misschien nauwelijks meer, maar vóór we de euro hadden bestonden er munten die ten opzichte van elkaar in waarde fluctueerden. Nu leek het me wel aardig om niet alleen munten te nemen die in de euro zijn opgegaan, maar ook een paar die er nog steeds zijn, zoals de Britse Pond, de Japanse Yen en de Zwitserse Frank.
De gulden heb ik als norm gekozen, want zo kreeg ik de koersen cadeau van DNB op hun website (waarvoor mijn dank, zie: DNB_wisselkoersen )  Deze keer heb ik de 3D-grafiek in wrl op de site van VRBI gezet, dus direct bekijken met een browser met plugin (zie: ParallelGraphics )  of  eerst downloaden en dan in een  viewer bekijken (zie: Myriad ) is mogelijk. De 3D grafiek zelf is op te halen door klikken op: wisselkoers_gulden_pre_euro

Om de grafiek te kunnen interpreteren geef ik hieronder eerst een legenda. Die hebben we nodig om conclusies te kunnen trekken uit wat we zien. Bedenk bij het ronddraaien van de grafiek dat de tijdreeks soms achterstevoren komt te staan! In deze legenda is al van alles te zien. Overigens liepen de muntwaarden zo sterk uiteen dat sommige met een factor 100 zijn vermenigvuldigd om ze zichtbaar te houden (yen, drachme, peseta) en andere met een factor 10 (Franse frank).

legenda

Legenda wisselkoersen pre-euro

De Duitse Mark lijkt een wat wazig wolk en dat klopt. Aangezien de Nederlandse gulden en de Duitse mark aan elkaar waren gekoppeld, is het verband tussen beide nogal saai en daarom is de mark maar van “glas” gemaakt. Hij is wel te zien in de grafiek, maar je kijkt er dwars doorheen.

Nu we een legenda hebben kunnen we zien welke kleur voor welke munt staat. De grafiek hieronder is van achteren bekeken, dus is het de wisselkoers tov. de gulden in 2001 – op het moment dat de chartale euro kwam.

koersen euro

Koersen bij invoering euro

Vooral het groene “trapje” van de Griekse drachme valt op: in aanloop naar de chartale euro daalde de drachme lange tijd en zelfs vlak voor in invoering devalueerde de munt nog een keer.

In het volgende screenshot is deze daling nog beter te zien. Er was wel een stabiele periode, maar vlak voor de invoering van de euro devalueerde de drachme nog. Of het toeval is dat juist in Griekenland de problemen zijn begonnen kunnen we natuurlijk niet aflezen uit deze grafiek.

Drachme en Perseta:  daling richting jaar 2001

Drachme en Perseta: daling richting jaar 2001

De peseta had na een decennium van waardedaling vervolgens ook een stabiele periode, maar daar bleef het bij en dat is hiernaast goed te zien. Ook de Japanse yen en de Franse frank zijn goed zichtbaar. De blauwe muur van de frank krabbelt een beetje op richting euro ( naar linksvoor dus, want daar zit 2001) en de (gele) yen is – met wat schommelingen – bezig aan een onstuitbare opmars die in de huidige tijd zelfs tot deflatieproblemen heeft geleid.

ZwFr BrPnd

Zwitserse frank en Britse pond

Een munt die daar nu ook last van heeft is de Zwitserse frank en met een beetje fantasie is die trend ook wel te vinden in de rode muur in de afbeelding links, maar dat is vooral koffiedikkijken. Het Britse pond (paars) toont in dezelfde afbeelding een forse dip met daarna weer een revaluatie, maar we weten dat de stand van bijna vier gulden – uiteindelijk meer dan anderhalve euro toen deze ook chartaal verscheen – niet is gehandhaafd!

Maar deze nostalgische plaatjes laten vooral zien wat de kracht is van de generatoren van VRBI: de gegevens van DNB staan in een tabelvorm. Pas nu ze zijn vertaald in een 3D grafiek gaan ze echt leven. De screenshots hier geven een indruk, maar konden natuurlijk alleen worden gemaakt door eerst de echte 3D grafiek in de juiste posities te plaatsen. Probeer het zelf –  de link naar het bestand staat aan het begin!

Voor meer informatie, mail naar: vrbi@scientassist.com

En vergeet niet te kijken op: www.vrbi.nl

Geplaatst in Uncategorized | Tags: , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen

Standaarddeviatie, hoog-laag en andere spreidingsmaten gevisualiseerd

Vandaag weer even een kort stukje dat meer theoretisch is. De afgelopen keren heb ik concrete 3D grafieken besproken, met staatsleningen, goudprijs en opleidingsniveau. De bijbehorende .wrl-bestanden, die de eigenlijke grafiek bevatten, zal ik binnenkort downloadable maken want de gebruikte data heb ik ook gewoon gekregen!Maar goed, deze keer dus even wat anders.

Een tijdje geleden vroeg ik me ineens af welke aanpassingen er in de software van generator “box” nodig zouden zijn om meerdere Y-coördinaten op hetzelfde punt in het X-Z vlak weer te geven. In gewoon Nederlands: hoe ik meer bolletjes boven elkaar zou kunnen tonen. Na een tijdje bedacht ik dat nergens een restrictie zat op het aantal keren dat je een X-Z combinatie opgaf. Dus als je ergens in het midden een bol laat zweven – dus coörinaat (50, 50, 50), mag je vervolgens nog best (50,30, 50) opvoeren – een bol die wat lager zweeft dus. Of juist eentje die wat hoger zweeft: (50, 70,50).

Dat stond niet in de handleiding van VR-BOX, maar die had ik dan ook zelf geschreven. Het mooie is dat met deze werkwijze twee lagen getoond kunnen worden, bv. minimum & maximum – en die lagen kunnen ook verschillende kleuren krijgen. Ze vormen dan als het ware twee kleurige dekens van bollen die in de box zweven. Of er kan zelfs een bol voor gemiddelde worden weergegeven met een bol die er tweemaal de standaarddeviatie boven hangt en een die er tweemaal de standaarddeviatie onder zweeft. De hoge en lage deken geven dan een ca. 95% betrouwbaarheidsinterval.

Om het te laten zien heb ik een vrij eenvoudige set data geladen in VR_BOX. De grafiek is een wrl en kan dus handmatig vrij in alle richtingen worden bewogen. Hoewel het leuk is om deze stereoscopisch te bekijken, volstaat een beweging ook om het oog diepte te laten zien!

bovenaanzicht

bovenaanzicht

Hoewel ik weet twee animated gifs op de server van VRBI heb gezet, kan ik ze niet in WordPress laten zien. Daar kwam ik de vorige keer al achter. Dus daarom maar weer een statisch plaatje met een link naar de animated gifs (op deze plaatjes klikken dus!). Eigenlijk volstaat ook zo’n animatie niet om de kracht van een 3D grafiek te tonen, maar goed. We doen het ermee.

De volgende keer zal ik weer eens iets financieels bespreken en ik hoop ook eens een filmpje te presenteren van een bewegende 3D grafiek. Veel mensen zullen bang zijn om een VRML-plugin of -viewer te installeren en dan is een filmpje een alternatief.

Maar de echte durfals nemen een licentie op VR_BOX en visualiseren hun eigen data op ruimtelijke wijze!

Geplaatst in Uncategorized | Tags: , , , , , , , , , , , , | Een reactie plaatsen